Bytom: bajtle szlifują godkę w miejskiej bibliotece
W Miejskiej Bibliotece Publicznej w Bytomiu ruszył projekt, który przenosi naukę śląskiej godki z domu i podwórka do biblioteki. Uczniowie Szkoły Podstawowej nr 4 w Bytomiu poznają słowa takie jak bebok czy heksa, a po zajęciach językowych czeka ich część manualna i artystyczna. Inicjatywa jest realizowana w ramach rządowego programu Kompas Młodego Obywatela.
Już nie tylko w domu i nie na placu — bajtle z Bytomia uczą się teraz „godać” w Miejskiej Bibliotece Publicznej w Bytomiu. Ruszył tam projekt, który ma zachować śląską godkę i wzmocnić tożsamość regionalną wśród najmłodszych mieszkańców, o czym w środę 23 września informowały Aktualności TVP3 Katowice w wydaniu o godz. 18.30.
Pierwsi uczestnicy to uczniowie Szkoły Podstawowej nr 4 w Bytomiu. Dzieci poznały już znaczenia słów takich jak bebok czy heksa, a na zajęciach zgłębiają słownictwo związane z rodziną oraz śląskie opowieści o straszkach. Jeden z uczniów, Jerzy, podkreślał, że po śląsku mówią jego 94-letni dziadek i tata, a on sam zna gwarę tylko trochę, bo w szkole obowiązuje „polski ogólny”. Jego kolega Roch opowiadał, że na zajęciach dzieci uczą się nazw członków rodziny i historii o różnych straszkach.
Czytaj teżAbp Przybylski spotkał się z młodymi ze „Studni Jakuba” w GiszowcuPo lekcji godki warsztaty i sztuka Górnego Śląska
Nauka języka to tylko pierwsza część zajęć. Po bloku językowym uczniów czeka część manualna i artystyczna, która ma pokazać młodzieży bogactwo Górnego Śląska. Zajęcia prowadzą znawcy regionu, artyści oraz pisarze tworzący w śląskim duchu, więc dzieci poznają gwarę także przez twórczość i rękodzieło.
Formuła łączy więc naukę słówek z praktyką — od opowieści o beboku i heksie po prace plastyczne i spotkania z ludźmi kultury. Dla dzieci, które na co dzień słyszą śląski głównie od dziadków, to szansa, by samemu zacząć go używać poza domem.
Projekt w module Nasze Tradycje rządowego Kompasu
Bytomski projekt jest realizowany w ramach programu „Kompas Młodego Obywatela”, ustanowionego 19 marca 2026 roku przez minister edukacji Barbarę Nowacką. Program dysponuje pulą 55 mln zł, a pojedynczy projekt może otrzymać od 30 tys. zł do 500 tys. zł dofinansowania bez wymaganego wkładu własnego. Działania dofinansowane w tej edycji mogą być prowadzone do 31 grudnia 2026 roku.
Program ma cztery moduły tematyczne: Obywatel i Media, Nasze Tradycje, Zdrowie i Klimat oraz Odkrywcy. Bytomskie zajęcia z godki wpisują się w moduł Nasze Tradycje, który obejmuje promocję dziedzictwa kulturowego, historii regionów i wzmacnianie tożsamości kulturowej dzieci — resort edukacji wskazuje przy tym na naukę przez doświadczenie i integrację międzypokoleniową, dokładnie tak, jak w Bytomiu spotykają się wnuki i język dziadków.
Godka wraca do debaty publicznej
Inicjatywa startuje w czasie, gdy o statusie śląszczyzny znów głośno. W styczniu 2026 roku Sejm uchwalił nowelizację, która wpisuje język śląski do ustawy o mniejszościach narodowych i etnicznych jako drugi — obok kaszubskiego — język regionalny. Taki status oznacza m.in. możliwość dobrowolnych zajęć z języka śląskiego w szkołach, dwujęzyczne tablice w miejscowościach, gdzie gwarę deklaruje ponad 20 proc. mieszkańców, oraz dofinansowanie działań na rzecz zachowania języka.
Skalę zjawiska pokazują twarde dane: podczas spisu powszechnego w 2021 roku narodowość śląską zadeklarowało ponad 596 tys. osób, a używania języka śląskiego w kontaktach domowych — ponad 467 tys. osób. Bytomska biblioteka pokazuje, że na decyzje z Warszawy nie trzeba czekać bezczynnie — godkę można szlifować już dziś, między bibliotecznymi półkami.
Źródła
Tekst opracowany z pomocą sztucznej inteligencji. Za publikację odpowiada Redakcja Co w Katowicach.
Powiązane materiały
Mecenat kultury pod lupą. Debata w Teatrze Rozbark w Bytomiu
W Teatrze Rozbark w Bytomiu odbyła się 1 października 2026 roku debata poświęcona mecenatowi i społecznemu finansowaniu kultury. W spotkaniu uczestniczyli m.in. marszałek Senatu Małgorzata Kidawa-Błońska, senator Halina Bieda oraz dyrektor Narodowego Centrum Kultury Robert Piaskowski, który przedstawił założenia przygotowywanej ustawy mającej zwiększyć pozapubliczne wsparcie dla polskiej kultury.
AIBECEK CZYTA 2026: festiwal literacki rozlewa się po Bytomiu
Bytomskie Centrum Kultury zaprasza na szóstą edycję Bytomskiego Festiwalu Literackiego dla Dzieci i Młodzieży BECEK CZYTA, który potrwa od 8 do 11 października 2026 roku. Z powodu remontu siedziby BCK wydarzenie po raz pierwszy rozproszy się po dziewięciu lokalizacjach w mieście, oferując 31 spotkań autorskich i warsztatów. W programie premiera książki „Poznajcie Rudego!” oraz spotkania z ponad dwudziestoma twórcami.
AIBytom stawia warunek: najpierw łącznik, potem rozbiórka estakady
Prezydent Bytomia Mariusz Wołosz odniósł się do zapowiedzi prezydenta Chorzowa Szymona Michałka o rozbiórce zamkniętej od ponad roku estakady na drodze krajowej nr 79. Wołosz nie sprzeciwia się planom, ale zastrzega, że kolejność działań ma kluczowe znaczenie dla ciągłości ruchu w regionie. Jego zdaniem najpierw powinien powstać nowy łącznik, a dopiero potem można wyburzyć stary obiekt.
