Katowice. Pod siedzibą marszałka powstanie miejsce schronienia?

Podziemna część gmachu przy ulicy Dąbrowskiego w Katowicach może stać się miejscem schronienia dla mieszkańców. Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego zapowiedział, że jeszcze w tym roku powstanie dokumentacja, która rozstrzygnie, czy adaptacja jest technicznie możliwa. To jeden z pierwszych tak konkretnych ruchów samorządu województwa w ramach rządowego programu ochrony ludności.

Rzecznik urzędu Sławomir Gruszka przekazał, że decyzja o dalszych pracach zapadnie po ekspertyzie. „Jeśli okaże się, że tak, a taki dokument ma być w tym roku przygotowany, wówczas zostaną podjęte działania, żeby takie miejsce tu powstało” — zapowiedział. Chodzi o sprawdzenie konstrukcji, instalacji i możliwości dostosowania pomieszczeń do wymogów stawianych obiektom zbiorowej ochrony.

Czytaj teżPomnik ofiar getta w Sosnowcu rozbity. Policja szuka sprawców

Ekspertyza podziemi przy Dąbrowskiego rozstrzygnie o schronieniu

Ekspertyza to obowiązkowy pierwszy krok przed każdą adaptacją. Zgodnie z zasadami naboru Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na 2026 rok samorządy z województwa śląskiego mogą finansować właśnie takie dokumenty, a obok nich modernizację istniejących obiektów i adaptację piwnic, garaży czy magazynów. Dla regionu zarezerwowano w tym roku 564 mln zł, a pierwszy nabór trwał od 16 stycznia do 13 lutego 2026 roku.

Możliwość finansowania adaptacji dopisano do programu w odpowiedzi na postulaty gmin. Jak tłumaczył wojewoda śląski Marek Wójcik, wiele samorządów nie ma gotowych obiektów ochronnych, ale ma budynki, które po przebudowie mogłyby pełnić funkcję ukrycia lub miejsca doraźnego schronienia. Podziemia urzędu przy Dąbrowskiego są dokładnie takim przypadkiem.

Stadion Rakowa z miejscem schronienia na terenie Elanexu

Zielone światło na podobną inwestycję dostała już Częstochowa. Miejsce schronienia ma powstać na terenie dawnego Elanexu, gdzie planowana jest budowa nowego stadionu Rakowa Częstochowa. To przykład łączenia dużej inwestycji sportowej z infrastrukturą bezpieczeństwa, finansowaną ze środków ochrony ludności.

Skala potrzeb jest duża. W województwie śląskim strażacy zweryfikowali już ponad 8,5 tysiąca miejsc schronienia, co daje schronienie dla około 1,5 mln osób, czyli ponad jednej trzeciej mieszkańców regionu. W skali kraju było we wrześniu 2026 roku 85 739 budynków i obiektów ochronnych, a sama aplikacja „Gdzie się ukryć?” wskazywała w połowie roku ponad 83 tysiące punktów dla blisko 24 mln osób.

Murcki pokazują lukę: punkt na mapie nie zawsze jest otwarty

Najsłabszym ogniwem nie jest liczba punktów, lecz ich dostępność. Ekipa TVP Katowice sprawdziła to z mieszkańcem katowickich Murcków. W dzielnicy udało się wskazać dwa obiekty: salkę dla ministrantów przy parafii Najświętszego Serca Pana Jezusa, zakwalifikowaną przez strażaków w połowie sierpnia, oraz przejście podziemne pod drogą krajową nr 86. Kolejny punkt z aplikacji znajdował się dopiero cztery kilometry dalej.

Problem w tym, że część obiektów nie działa całodobowo, a nie każdy zarządca wie, że jego budynek oznaczono na mapie. Szef Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji Marcin Kierwiński przyznawał przy starcie systemu, że tylko około jedna czwarta z blisko 70 tysięcy wówczas zweryfikowanych punktów była dostępna przez całą dobę. „Znajdują się tam tylko sprawdzone punkty schronienia, a z czasem będą tam ujęte wszystkie obiekty docelowo pełniące funkcję schronów i miejsc schronienia” — podkreślał.

Sytuację ma uporządkować obowiązek oznakowania. Właściciele i zarządcy budynków mają do końca roku umieścić w punktach schronienia specjalne tablice. Równolegle strażacy inwentaryzują klasyczne schrony: w województwie śląskim spośród około 2 tysięcy takich budowli tylko 700 uznano za nadające się do pełnienia swojej funkcji, i to pod warunkiem modernizacji.

Sprawdź najbliższy punkt na gdziesieukryc.pl zanim będzie potrzebny

Mieszkańcy Katowic mogą już teraz sprawdzić najbliższe schronienie na stronie gdziesieukryc.pl, przygotowanej przez Państwową Straż Pożarną. Mapa pokazuje punkty doraźnego schronienia — piwnice, przejścia podziemne, tunele i garaże — wraz z adresem i trasą dojścia. Punkty dostępne całodobowo mają zieloną obwódkę wokół znaku obrony cywilnej, pozostałe działają w ograniczonych godzinach albo na zasadzie wzajemnej pomocy sąsiedzkiej.

Dane dla wybranej gminy można pobrać na telefon i korzystać z nich offline, w promieniu do 50 kilometrów. Strażacy apelują, by nie czekać z tym do alarmu, tylko zapamiętać trasę wcześniej. Jeśli zarządca budynku nie wie, że jego obiekt widnieje w wykazie, sygnał od mieszkańców może przyspieszyć jego przygotowanie i oznakowanie.

Źródła

• Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji — o aplikacji „Gdzie się ukryć”
• Forsal — mapa schronów 2026 i dane Państwowej Straży Pożarnej
• Tylko Śląsk — nabór OLiOC 2026 i 564 mln zł dla województwa śląskiego